Kan Grubu,
insan kanındaki antikorlara bakılarak, kanın özelliğini belirtmek için
oluşturulmuş sınıflandırma sistemidir. A, B, AB ve 0 türleri mevcuttur.
Bundan bağımsız olarak, Rh değeri + veya - değerinde olabilir. Bu iki
sistemin kombinasyonundan 8'li kan grubu tablosu oluşmuştur. Türkiye'de
iki sistem yan yana yazılarak belirtilir. Örneğin; A türü kanda Rh
değeri negatif ise, o kan için A Rh- grubu denir. Türkiye'de Kızılay'ın
verilerine göre en fazla bulunan grup A Rh+'dir.
Ülkemizde, kan grubu dağılımında genel olarak A ve O gruplarının
üstünlüğü görülmektedir. Amerika Birleşik Devletlerinde, ülkemizdekinin
tersine O grubu daha fazla rastlanan bir gruptur. A grubu ise, ikinci
sıklıktadır.
| |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ülkemizde Kan Grubu Dağılımı Grafiği |
| |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Kan Grubu |
A Rh(+) |
0
Rh(+) |
B Rh(+) |
AB Rh(+) |
AB Rh(-) |
0 Rh(-) |
B Rh(+) |
AB Rh(-) |
|
Yüzdesi |
% 37, 8 |
% 29, 8 |
% 14, 2 |
% 7, 2 |
% 4, 7 |
% 3, 9 |
% 1, 6 |
% 0, 8 |
Bir
insandan diğerine kan aktarılması (transfüzyon) yapılırken hem kan
gruplarına hem de o gruplarda Rh faktörünün bulunup bulunmadığı göz
önüne alınır. Rh faktörsüz kanı olan kişiye Rh faktörlü kan verilemez. 0
(sıfır) gurubu olan bir insan, yalnız kendi gurubundan kan alabilir, ama
hem kendi gurubuna hem de diğer gruplara kan verebilir, çünkü
alyuvarlarında aglütinojen yoktur. 0 (sıfır) gurubu kanı olanlara genel
verici denir.
AB kan
gurubu olan bir insan, her gruptan kan alabilir, çünkü kan serumunda hem
A hem de B aglütinojenleri vardır. Ancak kendi gurubundan başka gruplara
kan veremez. AB kan gurubundan olanlara genel alıcı denir. A kan gurubu
olan bir insan, kendi gurubundan ve 0 (sıfır) gurubundan kan olabilir ve
kendi gurubu ile AB gurubuna kan verebilir. B kan gurubundan olan bir
insan, kendi gurubu ile 0 (sıfır) gurubundan kan alabilir ve kendi
gurubu ile AB gurubuna kan verebilir.
Kan
gruplarının özellikleri ve Rh faktörü kalıtsaldır. Kan grupları
uyuşmayanlar arasındaki kan alışverişi sonucu kan alan kişide
aglütinasyon olur ve kan alanı öldürür. Kan aktarımında Rh faktörü göz
önünde tutulmalıdır. Bunun nedeni, Rh negatif guruba girenlerin kan
serumunda antikor bulunmasıdır. Evlenmelerde Rh faktörünün önemi bu
nedenle büyüktür. Rh faktörü pozitif bir erkekle Rh faktörü negatif olan
bir kadının evlilikleri sonucu çocuk, babanın Rh pozitif faktörlü kanını
alabileceğinden, annenin Rh negatif faktörlü kanında çocuktan anneye
geçen Rh pozitif faktörüne karşı oluşacak antikorlar çocuğa geçer ve
çocukta ağır bir hastalık oluşarak ölüme neden olur.
Bir insana kan verilmesi, ya da aktarımı toplardamar aracılığı ile
yapılır ve bir keresinde ancak, 300 gram kan verilebilir. Bu miktar
gerekirse tekrarlanır. |
Lösemi (
Kan Kanseri )